Podstawowe zagadnienia dotyczące nowotworów

Nowotworem nazywamy grupę chorób, w których komórki organizmu dzielą się w sposób niekontrolowany.

Natomiast powstałe komórki nie zmieniają się we właściwe komórki tkanek.

Zanik kontroli nad podziałami jest związany z mutacjami genów kodujących białka uczestniczące w cyklu komórkowym: protoonkogenów i antyonkogenów. Mutacje te powodują niewłaściwą reakcję komórki na sygnały z organizmu (Wikipedia.org).

Rodzaje nowotworów:

  • łagodne (niegroźne, nie rozprzestrzeniają się po organizmie, przykładem mogą być niektóre guzy piersi)
  • złośliwe ( groźne, ponieważ może rozprzestrzeniać się po organizmie, chore komórki rozprzestrzeniają się dzięki układom: limfatycznym i krwionośnym)

Nowotwory łagodne mogą ulec transformacji do nowotworów złośliwych. Medycyna wyróżnia dwa terminy zmian:

  • zmiana przednowotworowa ( wiąże się z modyfikacją nowotworu złośliwego, przykładem mogą być polipy w jelicie grubym, które mogą ulec przemianie w raka jelita grubego)
  • stan przednowotworowy ( jest to choroba, która może się przekształcić w chorobę nowotworową, w tym przypadku ważna jest ciągła obserwacja oraz badania diagnostyczne, które mogą wykryć ewentualny stan przednowotworowy, przykładem może być wrzodziejące zapalenie jelita grubego, które może ulec transformacji do raka jelita grubego)

Nazwa nowotworu złośliwego powstaje głównie od nazwy tkanki, narządu z którego powstał nowotwór.

Nowotwory złośliwe charakteryzują się pewnymi cechami: naciekaniem okolicznych tkanek oraz zdolnością do przerzutów. Komórki rakowe przedostają się do innych tkanek czy narządów poprzez krew lub limfę. Jeżeli znajdą korzystne środowisko do rozwoju, namnażają się tworząc nowy guz zwany przerzutem. Inne cechy nowotworów złośliwych to m.in.: brak torebki guza; odrastanie guza, który nie został w całości usunięty, duże zróżnicowanie wyglądu komórek. Komórki nowotworów łagodnych mają zazwyczaj torebkę zbudowaną z tkanki włóknistej, nie tworzą przerzutów oraz nie naciekają do okolicznych tkanek.

Najstarszą metodą leczenia nowotworów to chirurgia. Do dzisiaj jest główną metodą stosowaną w medycynie onkologicznej. W chirurgii onkologicznej możemy wyszczególnić:

  • Operacje diagnostyczne, które polegają na pobraniu materiału do badania histopatologicznego . Celem takiego badania jest sprawdzenie z jakim nowotworem mamy do czynienia, pomaga to w opracowaniu indywidualnego toku leczenia pacjenta.
  • Operacje radykalne, których zadaniem jest całkowite usunięcie nowotworu.
  • Operacje oszczędzające w procesie których usuwa się guz w granicy zdrowych tkanek, pozwalając tkance normalnie pracować
  • Operacje paliatywne wykonywane są na nowotworach w zaawansowanych stadiach rozwoju. Operacje te nie mają na celu całkowitego usunięcia guza, mają za zadanie złagodzenia uciążliwych objawów choroby.
  • Operacje profilaktyczne mają za zadanie usunięcie zmian niezłośliwych, żeby w przyszłości nie zmieniły się komórki złośliwe.

Inną główną metodą jest chemioterapia, czyli leczenie za pomocą leków cytotoksycznych. W obrębie tej grupy możemy wyszczególnić chemioterapię:

  • indukcyjną, mającą na celu zmniejszenie guza i umożliwienie miejscowego leczenia.
  • adjuwantową
  • synchroniczną, stosującą jednoczesne leczenie lekami cytotoksycznymi z zastosowaniem radioterapii.
  • dokanałową, polegającą na podaniu cytostatyków do kanału kręgowego, skąd możliwe jest oddziaływanie na guzy występujące w mózgu czy rdzeniu kręgowym.
  • dojamową.

Leki cytotoksyczne działają uszkadzająco również na zdrowe komórki organizmu, dotyczy to głównie szybkodzielących się komórek takich jak komórki szpiku. Niektóre leki mogą uszkodzić nerki, wątrobę czy mięsień sercowy.

W leczeniu nowotworów należy również uwzględnić radioterapię, która polega na leczeniu punktowym za pomocą energii promienistej.

Niektóre nowotwory złośliwe rozwijają się pod silnym wpływem hormonów. W grupie tej możemy wyróżnić: rak piersi, rak trzonu macicy czy rak gruczołu krokowego. W tym celu stosuje się leki hamujące wydzielanie hormonów płciowych oraz hamujące aktywność enzymów odpowiedzialnych za produkcję określonych hormonów.