Czym są markery nowotworowe?

Markery nowotworowe to specyficzne substancje obecne w moczu, krwi oraz w tkankach, których szczegółowe badanie ułatwia postawienie diagnozy oraz monitorowanie stanu zdrowia chorego. Markery nowotworowe zwane często wskaźnikami nowotworowymi występują w tkankach w małych ilościach, jednak w momencie pojawienia się nowotworu ich ilość ulega zwiększeniu. Nie zawsze ich większe stężenie jest skutkiem wystąpienia nowotworu, nie mniej markery są ważnym wskaźnikiem diagnostyki chorób onkologicznych.
Markery mogą przyjmować postać antygenów, białek, enzymów czy hormonów. Do najczęściej oznaczanych markerów należą: AFP (rak jądra), PSA (rak gruczołu krokowego), CA125 (rak jajnika), CEA (rak jelita grubego), CA19-9 (rak trzustki).
Żeby markery były skuteczne w diagnostyce u osób zdrowych muszą one mieć wysoką czułość i swoistość. Według dr R. Wiraszki o dość wysokiej mocy predykcyjnej możemy mówić głównie w przypadku PSA u mężczyzn (rak prostaty) oraz CA125 u kobiet (rak jajnika). Markery nabrały większego znaczenia w monitorowaniu już rozpoznanej choroby nowotworowej, jednak sytuację komplikuje fakt, iż u części chorych markery te nie są produkowane.

Markery nowotworowe wykorzystywane są we wszystkich fazach procesu diagnostycznego:
– w badaniach przesiewowych
– w rozpoznaniu toczącego się procesu nowotworowego
– w określaniu stopnia zaawansowania nowotworu
– w lokalizacji zmian nowotworowych
– w monitorowaniu skuteczności leczenia
Markery nowotworowe oprócz choroby nowotworowej mogą oznaczać również:
– podwyższony poziom marskości wątroby, głównie u palaczy oraz w przewlekłych procesach zapalnych
– różne stany zapalne np. u kobiet: endometrioza, ciąża.