Antynowotworowa moc: Fitosterole

Dieta ma duże znaczenie dla naszej kondycji, samopoczucia, ale przede wszystkim dla zdrowia. Dlatego też wiele osób coraz większą uwagę zwraca na jakość jedzenia, jakie spożywają.

Równie ważne jest by pożywienie bogate było w niezbędne witaminy oraz składniki mineralne niezbędne w codziennym funkcjonowaniu. Często czerpiemy w tym zakresie wiedzę z innych kultur czy też z historii i to te źródła właśnie dostarczają nam wiedzy o tym, jak powinniśmy się odżywiać. Dzięki temu ponownie odkryte zostało zastosowanie zdrowego, a jednocześnie bezpiecznego fitosterolu. Warto się przyjrzeć z bliska temu pochodzącemu od roślin składnikowi, który może mieć tak zbawienny wpływ na ludzki organizm.

Fitosterole to sterole roślinne podobne w budowie oraz funkcjach do zwierzęcego oraz ludzkiego cholesterolu. Dzielą się przede wszystkim na sterole (posiadające w cząsteczce wiązanie nienasycone) oraz stanole (wszystkie wiązania w cząsteczce są nasycone). Co warto jednak zaznaczyć, do naszych organizmów mogą być one dostarczane tylko poprzez dietę, gdyż nie jesteśmy w stanie sami ich wyprodukować. W tym momencie należy wspomnieć, że według badań człowiek powinien spożywać około 1g fitosteroli dziennie. Tymczasem w świecie zachodnim spożywa się ich około 300mg dziennie, a w Japonii, czyli w miejscu, w którym rośliny stanowią znacznie większą część diety mieszkańców, to wciąż tylko 400mg. Spożywamy ich stanowczo za mało – gdzie ich zatem szukać?

Jako że występują w komórkach roślinnych, właśnie tam możemy je znaleźć. Bogate w fitosterole są przede wszystkim oleje roślinne, orzechy włoskie, kiełki pszenicy, przetwory zbożowe, oliwa z oliwek, nasiona sezamu czy choćby migdały oraz nasiona roślin strączkowych. Właśnie te produkty warto spożywać, by dostarczyć do organizmu ten składnik. To jednak nie koniec. W celu ubogacenia diety w fitosterole odkryto, w jaki sposób można dodawać je do innych produktów spożywczych. Stwierdzono również, że powstałe w procesie uwodornienia stanole są o wiele trwałe od steroli, a jednocześnie wykazują się efektywniejszym działaniem. Zaczęto więc dodawać je do produktów, które okazały się być ich najlepszym nośnikiem – do wyrobów zawierających dużą ilość tłuszczów. W ten sposób możemy je spotkać między innymi w różnego typu napojach mlecznych, margarynach, serkach homogenizowanych, majonezach, produktach cukierniczych czy jogurtach. Warto jednak postawić sobie pytanie, dlaczego właściwie tak ważne jest, by spożywać fitosterole w odpowiednich ilościach?

Przede wszystkim, mają one dobroczynny wpływ na układ sercowo-naczyniowy, gdyż obniżają poziom cholesterolu i powodują jego szybsze wydalanie z organizmu. W efekcie w znacznym stopniu przyczyniają się do zmniejszenia nadwagi i związanych z tym chorób układu krążenia, takich jak choćby miażdżyca, a także chorób nowotworowych, między innymi raka piersi, trzustki, przełyku, pęcherzyka żółciowego czy też nerki. To jednak nie koniec ich pomocy w walce z rakiem.

Jak wiadomo, walka z komórkami nowotworowymi nie jest łatwa, gdyż niezwykle trudno jest je uśmiercić, przez co leczenie jest trudniejsze oraz dłuższe. Fitosterole jednak mają również działanie przeciwnowotworowe. W dużym stopniu tamują namnażanie się komórek rakowych, jednocześnie wywołując ich śmierć, czyli, mówiąc fachowym językiem, apoptozę. Dzięki temu możliwe jest zahamowanie rozwoju takich nowotworów jak rak prostaty czy też okrężnicy, a także ograniczenie wzrostu oraz pojawiania się nowych przerzutów przy raku piersi. Stosowane mogą być także przy profilaktyce raka żołądka. Warto również zaznaczyć, że przeprowadza się aktualnie badania nad użyciem fitosteroli w przypadkach wystąpienia tak zwanej oporności wielolekowej (ang. multidrug resistance – MDR), co ma szczególne znaczenie dla skuteczności chemioterapii. Miałyby one zastąpić obecnie używane w takich przypadkach modulatory MDR. Badania te jednak są nadal prowadzone, gdyż nie wykazały ostatecznych wyników potwierdzających lub też nie skuteczność fitosteroli w tym zakresie. Analizowano również ilość spożywanych fitosteroli u osób chorujących na raka płuc, piersi oraz żołądka w porównaniu z osobami, które nie cierpią na nowotwór. Badania wykazały, że spożywali oni mniej fitosteroli niż osoby w analogicznej grupie osób zdrowych.

Fitosterole mają również zastosowanie w kilku innych chorobach. Zaznacza się, że mogą zmniejszyć ryzyko wystąpienia udaru oraz zawału serca, a także chronią przed rozwojem choroby niedokrwiennej serca. Ponadto, są w stanie łagodzić przebieg takich schorzeń, jak Parkinson czy też Alzheimer, wspomagają walkę z chorobami autoimmunologicznymi (do których należą między innymi reumatoidalne zapalenie stawów lub też łuszczyca) oraz alergiami. Podkreśla się również ich przydatność w przypadkach nadmiernego, ale łagodnego (nienowotworowego) rozrostu prostaty. W efekcie spożywania odpowiedniej ilości fitosteroli trudności z oddawaniem moczu są mogą się zmniejszyć. Niektóre z nich mogą być również pomocne w walce z cukrzycą typu II, dzięki pobudzaniu organizmu do intensywniejszej produkcji insuliny. Warto również zaznaczyć, że mają także dobroczynny wpływ na kobiety w okresie menopauzy. Dzięki działaniu estrogennemu mogą zmniejszyć dokuczliwe dolegliwości, takie jak choćby nadmierne pocenie się. Co więcej, spożywanie fitosteroli może mieć wpływ na codzienne samopoczucie, dlatego też warto spożywać je szczególnie w chłodniejszym i mniej bogatym w słońce okresie jesienno-zimowym. Spowalniają również produkcję wolnych rodników (to właśnie one sprawiają, że się starzejemy). Dieta preferowana wśród osób z zachodniej cywilizacji jest cały czas niezwykle uboga w rośliny, które zawierają fitosterole. Nawet jednak wspomniani już Japończycy, którzy o wiele częściej spożywają produkty pochodzenia roślinnego, cały czas jedzą ich za mało. Dlatego tak ważna jest świadomość, czego potrzebują nasze organizmy, a także w jaki sposób możemy im to dostarczać. Fitosterole spożywane z roślin czy też produktów wzbogacanych tym składnikiem w procesach chemicznych mogą sprawić, że będziemy żyć dłużej oraz zdrowiej. Mogą nas one ochronić przed różnego typu nowotworami, a także wspomóc w walce z nimi. Jednocześnie zapobiegają rozwojowi wielu innych chorób, przede wszystkim związanych z układem krążenia. Ich kolejne zastosowania są cały czas odkrywane.