Brachyterapia w leczeniu onkologicznym

W dzisiejszych czasach w leczeniu onkologicznym znanych jest wiele metod walki z nowotworami złośliwymi. Jednym z nich jest sposób znany od lat, ale ciągle udoskonalany, dzięki czemu daje on coraz lepsze efekty oraz pomaga zwalczyć chorobę kolejnym osobom cierpiącym na raka. Brachyterapia, choć pojęcie to samo w sobie jest stosunkowo mało znane pacjentom, efektywnie walczy z guzami w najróżniejszych częściach ciała, dlatego też tak często się ją stosuje.

Warto jednak zacząć od tego, czym właściwie jest brachyterapia. Jest to rodzaj radioterapii, którą stosuje się głównie przy leczeniu ognisk pierwotnych raka. Może być ona stosowana zarówno w początkowych stadiach rozwoju choroby nowotworowej, jak i w bardziej zaawansowanych (choć w takich przypadkach zwykle jest skojarzona z teleradioterapią). Dodatkowo, określa się ją również jako leczenie uzupełniające zabiegi chirurgiczne. Istotą tego zabiegu jest to, że źródła promieniotwórcze są umieszczane bezpośrednio w guzie nowotworowym, w miejscu, z którego został wycięty lub też w jego bezpośrednim sąsiedztwie (w odróżnieniu od zwykłej radioterapii, która podawana jest przez skórę). Przy brachyterapii używana jest w efekcie o wiele wyższa dawka promieniowania, która jednak zmniejsza się znacznie przy oddalaniu się od swojego źródła. Dzięki temu zdrowe komórki znajdujące się w pobliżu nie są uszkadzane.

Na czym jednak polega sam zabieg brachyterapii? Jak już wspominaliśmy, jest to nowoczesny rodzaj radioterapii skierowanej bezpośrednio na nowotwór. Jednak różni się od szerzej znanej teleradioterapii polegającej na napromieniowaniu guza małymi dawkami poprzez skórę. Brachyterapia uważana jest za metodę bardziej inwazyjną, choć komplementarną z teleradioterapią. Sam zabieg przeprowadzany w znieczuleniu ogólnym, miejscowym lub też bez znieczulenia, w zależności od rodzaju przeprowadzanego zabiegu. Dodatkowo, warto w tym momencie zaznaczyć, że w procesie przeprowadzania brachyterapii biorą udział fachowcy nie tylko z radioterapii onkologicznej, ale także anestezjolodzy, fizyki medycznej, anestezjologii, elektroradiologii oraz pielęgniarstwa, dzięki czemu pacjent może czuć się całkowicie bezpiecznie.

W medycynie wyróżnia się kilka rodzajów brachyterapii. Dzieli się ją między innymi ze względu na metodę aplikacji. Wyróżniamy w efekcie brachyterapię śródtkankową, kiedy to źródła promieniowania umieszczamy w obrębie samego guza, brachyterapię dojamową polegającą na założeniu aplikatorów w bezpośrednim sąsiedztwie guza nowotworowego, a także brachyterapię kontaktową, gdy zmiany nowotworowe występują na powierzchni ciała chorego. Dodatkowo, wyróżnia się również kategorie brachyterapii pod względem rodzaju użytego promieniowania:

  • HDR – czyli brachyterapia o wysokiej dawce promieniowania;
  • ultraLDR – czyli leczenie o bardzo małej dawce promieniowania;
  • PDR – pod tym pojęciem kryje się brachyterapia pulsacyjna.

Można wymienić również kilka rodzajów brachyterapii pod względem zastosowania tej metody leczenia. Wyróżnia się w tym zakresie brachyterapię stosowaną jako samodzielne leczenie onkologiczne, jako leczenie skojarzone z teleradioterapią lub z leczeniem chirurgicznym oraz jako leczenie ratunkowe (w przypadku wznów miejscowych wykrytych u pacjentów, którzy już otrzymali wysokie dawki promieniowania w ramach teleradioterapii). Dodatkowo, brachyterapia wykorzystywana jest również w leczeniu paliatywnym, głównie jako zmniejszenie dolegliwości związanych z miejscowym naciekaniem nowotworu u chorego.

Warto w tym momencie wspomnieć, jakie nowotwory mogą być leczone tą metodą. W przypadku samodzielnego leczenia wymienia się tutaj przede wszystkim raka dna jamy ustnej, policzka, wargi, trzonu języka, raka skóry (płaskonabłonkowego oraz podstawnokomórkowego), a także przypadki raka prącia. Dodatkowo, brachyterapię stosuje się również po leczeniu operacyjnym nowotworów złośliwych piersi, trzonu macicy, skóry, głowy, szyi, a także  w przypadkach mięsaków tkanek miękkich. Jeżeli chodzi o leczenie w skojarzeniu ze znaną pacjentom teleradioterapią, to brachyterapia znajduje zastosowanie przy raku gruczołu krokowego (również wśród chorych znajdujących się w grupie wysokiego ryzyka wznowy), a także w przypadkach raka szyjki macicy czy nowotworach szyi oraz głowy.

Jak wspominaliśmy wcześniej, brachyterapia ma swoje zastosowanie także w leczeniu paliatywnym, jako sposób na ulżenie przykrym objawom związanym z nowotworem. W takich wypadkach stosuje się ją przede wszystkim w przypadku raka trzustki, wątroby, tchawicy, płuc czy też przełyku.

Historia brachyterapii jest bezpośrednio związana z rozwojem samej radioterapii onkologicznej i sięga aż roku 1901. Już w tamtych czasach była wykorzystana w leczeniu raka skóry, potem tylko cały czas się rozwijała, dając chorym nową nadzieję na skuteczną i stosunkowo bezpieczną metodę walki z nowotworami złośliwymi znajdującymi się w najróżniejszych częściach ciała. W dzisiejszych czasach za główny cel brachyterapii uważa się przede wszystkim zabicie komórek macierzystych guza, czyli tych, przez które nowotwór rozrasta się, a potem rozprzestrzenia po wielu innych organach w organizmie ludzkim. Dzięki wykorzystaniu dużej dawki promieniowania w obrębie samego guza możliwe jest znaczne skrócenie czasu leczenia, co może dawać o wiele lepsze efekty w porównaniu z klasycznie stosowana teleradioterapią. Jak jednak w każdej innej metodzie leczenia, ważne jest również odpowiednie rozpoznanie przeprowadzone przez doświadczonego lekarza w oparciu o dokładne badania, a także historię leczenia pacjenta. Dzięki temu możliwe jest zakwalifikowanie chorego do odpowiedniego rodzaju zabiegu, który najlepiej wspomoże cały proces leczenia.

Jak łatwo jest zauważyć, brachyterapia sama w sobie nie jest metodą szczególnie nową w świecie medycznym. Co warto jednak zaznaczyć, odznacza się dużą skutecznością w walce z najróżniejszymi rodzajami nowotworów, a jednocześnie może być stosowana razem z innymi metodami leczenia. Może efektywnie wspomóc chorego w walce z rakiem.